Bạn mua một chiếc máy tính để quản lý đơn hàng, đóng thêm giá kệ trong góc nhà làm kho, và dùng luôn chiếc xe máy cũ để giao vài đơn gần. Tài sản cố định. Mở vài bài hướng dẫn kế toán thì toàn khung khấu hao viết cho doanh nghiệp, không câu nào nhắc tới hộ kinh doanh. Hộ kinh doanh bán sàn có phải trích khấu hao tài sản cố định không, hay đó là chuyện chỉ công ty mới phải lo?
Chỉ đúng với một nhóm: hộ đang tính thuế theo thu nhập tính thuế, tức doanh thu trừ chi phí, không phải nhóm tính theo tỷ lệ % trên doanh thu vốn chiếm phần lớn người bán sàn. Và với nhóm phải lo, khung khấu hao không có bản riêng cho hộ: luật dẫn thẳng sang đúng bộ khung của doanh nghiệp.
Hộ kinh doanh bán sàn có phải trích khấu hao tài sản cố định không: chỉ đúng với nhóm tính theo thu nhập tính thuế
Hộ khai thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ % trên doanh thu tính thuế thẳng trên doanh thu, không trừ bất kỳ chi phí nào. Mua thêm bao nhiêu tài sản, khấu hao bao nhiêu, số thuế phải nộp của bạn vẫn y nguyên. Với nhóm này, câu hỏi khấu hao không sai, chỉ là không có chỗ để áp dụng.
Hộ khai theo thu nhập tính thuế thì khác hẳn: thuế tính trên doanh thu sau khi trừ chi phí, và khấu hao tài sản cố định là một dòng chi phí thật, kéo trực tiếp số thuế phải nộp xuống. Đây là nhóm được chọn cách tính này từ mức doanh thu trên ngưỡng miễn đến 3 tỷ một năm, và bắt buộc dùng khi doanh thu đã vượt 3 tỷ. Chưa chắc mình đang ở nhóm nào thì mở tờ khai thuế gần nhất: có dòng chi phí được trừ thì đang ở nhóm thu nhập tính thuế, chỉ có mỗi dòng doanh thu thì đang ở nhóm tỷ lệ %. Muốn cân nhắc đổi cách tính thì xem thêm hộ kinh doanh nên tính thuế theo tỷ lệ % hay thu nhập tính thuế.
Khấu hao được trừ, nhưng theo đúng khung của doanh nghiệp
Điểm c khoản 1 Điều 6 Nghị định 68/2026/NĐ-CP (nghị định này sau đó được Nghị định 141/2026/NĐ-CP sửa một số điều để nâng ngưỡng miễn thuế lên 01 tỷ đồng, không chạm Điều 6) cho khấu hao tài sản cố định phục vụ sản xuất, kinh doanh vào nhóm chi phí được trừ. Nguyên văn phần quyết định: "Mức trích khấu hao tài sản cố định được tính vào chi phí hợp lý theo quy định về chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định áp dụng đối với doanh nghiệp."
Bộ khung mà nghị định dẫn sang là Thông tư 45/2013/TT-BTC (đã qua ba lần sửa, gần nhất là Thông tư 30/2025/TT-BTC), văn bản viết ra để cho doanh nghiệp dùng từ hơn mười năm trước. Bốn dòng trong Phụ lục I của thông tư đó chạm đúng vào tài sản người bán sàn hay mua, kể cả giá kệ tự đóng nói ở đầu bài:
| Loại tài sản | Khung thời gian trích khấu hao |
|---|---|
| Máy vi tính, thiết bị điện tử và phần mềm phục vụ quản lý | 3 đến 8 năm |
| Phương tiện vận tải đường bộ | 6 đến 10 năm |
| Nhà cửa, vật kiến trúc | 5 đến 50 năm tuỳ loại |
| Tài sản cố định hữu hình khác chưa xếp vào nhóm nào ở trên, ví dụ giá kệ, bàn ghế đóng riêng | 4 đến 25 năm |
Đây là khung tối thiểu và tối đa, không phải một con số cố định: bạn chọn một số năm nằm trong khung rồi giữ nguyên cách chọn đó cho tài sản đó. Tài sản cố định đã trích khấu hao hết giá trị mà vẫn còn dùng cho kinh doanh thì không được trích tiếp, luật nói thẳng như vậy ngay trong cùng điểm c.
Nhà ở và xe cá nhân: khung năm ở trên không cứu được
Điểm e khoản 2 Điều 6 loại một nhóm tài sản ra khỏi chi phí được trừ, bất kể chúng có nằm trong bảng khung năm hay không: đất ở, công trình phục vụ sinh hoạt trên đất, xe ô tô và các tài sản đăng ký sở hữu hoặc đăng ký sử dụng mang tên cá nhân, trừ xe đăng ký với mục đích kinh doanh vận tải, du lịch.
Áp vào đúng tình huống mở đầu bài: căn nhà bạn đang ở, dù dành hẳn một phòng làm kho chứa hàng sàn, không được tính khấu hao cho phần diện tích đó. Chiếc xe máy hay ô tô đứng tên bạn, dùng để đi lấy hàng hay giao vài đơn gần, cũng không được khấu hao.
⛔ Đừng đọc "trừ xe đăng ký mục đích kinh doanh vận tải, du lịch" thành "xe tôi dùng để giao hàng thì tính là kinh doanh vận tải". Hai việc khác hẳn nhau. Vế loại trừ đó chỉ mở cho xe đã đăng ký mục đích kinh doanh vận tải hoặc du lịch trên chính giấy đăng ký xe, một thủ tục riêng phải làm trước, không tự động có được chỉ vì bạn thỉnh thoảng chở hàng bằng xe nhà.
Điểm d khoản 2 cùng điều khoá thêm hai cửa nữa: phần chi khấu hao vượt mức quy định, và khấu hao của tài sản cố định không dùng cho sản xuất, kinh doanh, đều không được trừ. Điểm g buộc cá nhân kinh doanh theo dõi riêng chi phí kinh doanh với chi phí phục vụ nhu cầu cá nhân, gia đình, quan trọng nhất với người làm việc ngay tại nhà, nơi ranh giới giữa hai khoản này dễ nhoè nhất.
Việc cần làm nếu thuộc nhóm phải khấu hao
Xác định lại phương pháp tính thuế đang áp dụng nếu chưa chắc, vì mọi việc dưới đây chỉ có ý nghĩa với nhóm tính theo thu nhập tính thuế. Rồi liệt kê tài sản đang dùng cho kinh doanh, loại ngay đất ở, nhà ở và xe cá nhân chưa đăng ký mục đích kinh doanh vận tải, du lịch ra khỏi danh sách.
Với tài sản còn lại, tra đúng nhóm và khung năm ở Phụ lục I Thông tư 45/2013/TT-BTC, chọn một số năm trong khung rồi giữ nguyên. Tính mức khấu hao mỗi kỳ, cách phổ biến nhất là chia đều nguyên giá cho số năm đã chọn, và ghi vào đúng dòng chi phí trong sổ, cùng hệ thống sổ đã nói ở bài bỏ thuế khoán rồi, hộ kinh doanh phải giữ sổ sách gì.
Giữ hoá đơn mua tài sản ngay từ đầu. Điều kiện đủ hoá đơn, chứng từ áp cho mọi khoản chi được trừ, khấu hao chỉ là một trong số đó; thiếu hoá đơn thì mất luôn cả khoản chi phí.
Máy tính đứng tên ai, xe máy đứng tên ai, phòng làm kho có tách riêng được diện tích hay không: liệt kê rồi gửi kèm hoá đơn mua, tôi tính hộ số khấu hao được trừ.