Bạn trả 8 triệu tiền mặt mua hàng, hoá đơn đủ, kế toán đưa thẳng vào chi phí. Khoản đó hỏng ngay từ lúc đếm tiền ra, vì chi tiền mặt bao nhiêu thì không được tính vào chi phí đã không còn là câu hỏi có đáp án 20 triệu nữa. Mức hiện hành là 05 triệu đồng cho mỗi lần thanh toán, và nó nằm ở nghị định chứ không nằm trong luật.
Mốc 20 triệu không còn nằm trong luật nữa
Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 viết lại điều kiện của khoản chi được trừ và không in con số nào: chi được trừ phải có đủ hoá đơn, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật, trừ các trường hợp đặc thù theo quy định của Chính phủ.
Chính phủ đặt mức ở điểm c khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP: chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt áp cho khoản mua hàng hoá, dịch vụ và các khoản thanh toán khác từng lần có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên. Nghị định ký ngày 15/12/2025, hiệu lực kể từ ngày ký.
Bài nào còn ghi 20 triệu là viết trước tháng 12/2025. Bài nào ghi 5 triệu kèm chữ "đề xuất" thì cũng cũ: nó ký rồi.
⚠️ Chứng từ thế nào là hợp lệ thì mở Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP ra đọc, đừng tra tiếp trong luật thuế thu nhập doanh nghiệp. Chính điểm c dẫn sang đó.
Chuyển khoản kiểu nào thì tính, kiểu nào không
Câu hỏi thật của người làm sổ không phải "bao nhiêu" mà "cái tôi đang làm có tính không".
Điều 26 Nghị định 181/2025 lấy danh mục chứng từ theo Nghị định 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt. Khoản 2 Điều 3 nghị định đó liệt kê các phương tiện: séc, lệnh chi, uỷ nhiệm chi, nhờ thu, uỷ nhiệm thu, thẻ ngân hàng, chuyển tiền, thu hộ, chi hộ, và các dịch vụ thanh toán khác qua tài khoản thanh toán của khách hàng.
⛔ Và Điều 26 chừa ra đúng một trường hợp bằng chữ: chứng từ bên mua nộp tiền mặt vào tài khoản bên bán thì không tính. Cầm 6 triệu ra quầy nộp vào tài khoản nhà cung cấp trông y như chuyển khoản khi nhìn sao kê, nhưng nó là tiền mặt.
⚠️ Ngưỡng 05 triệu ở Điều 26 đo trên giá đã bao gồm thuế giá trị gia tăng. Một đơn 4,8 triệu chưa thuế, cộng 10% thành 5,28 triệu, là đã vượt mốc.
Còn bù trừ công nợ với sàn thì có cửa riêng, kèm hai điều kiện cứng về hợp đồng và biên bản đối chiếu: phí sàn Shopee có được tính vào chi phí không mổ kỹ chỗ đó.
Chi tiền mặt bao nhiêu thì không được tính vào chi phí: đếm theo từng lần
Mốc đo trên lần thanh toán, không phải trên tờ hoá đơn và cũng không phải trên tổng cả tháng.
Có một vế chống lách nằm ngay sau: mua nhiều lần trong cùng một ngày của cùng một người bán mà tổng từ 05 triệu trở lên thì cũng phải có chứng từ không dùng tiền mặt.
⛔ Đừng đọc ngược vế đó thành "tách sang ngày khác là xong". Nghị định viết vế cùng ngày, và nó chỉ nói về chuyện đó. Nó không cấp phép cho việc chẻ một khoản ra nhiều ngày, cũng không hứa rằng làm vậy thì cơ quan thuế bỏ qua. Ai định dựa vào chỗ trống đó thì hỏi thẳng cán bộ quản lý thuế của mình trước, đừng suy từ bài viết nào, kể cả bài này.
Hộ kinh doanh cũng đúng mốc đó, nhưng cắt ở một ngày khác
Mốc 05 triệu không dừng ở doanh nghiệp.
Khoản 1 Điều 6 Nghị định 68/2026/NĐ-CP viết cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, và câu chữ trùng khít: khoản chi được trừ phải có đủ hoá đơn, chứng từ theo pháp luật về hoá đơn chứng từ và pháp luật về kế toán, và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản thanh toán từng lần có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên theo pháp luật về thuế giá trị gia tăng.
⛔ Nhưng ngày bắt đầu thì khác. Nghị định 68/2026 ký 05/3/2026 và có hiệu lực kể từ ngày ký. Hộ rà sổ thì cắt ở ngày đó, không phải 15/12/2025 như doanh nghiệp. Hai mốc ngày, đừng dùng chung.
⚠️ Và chỉ hộ nộp thuế trên thu nhập tính thuế mới dính. Hộ nộp theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu thì không trừ chi phí nào cả, nên mốc này không chạm tới họ. Chưa rõ mình đang nộp theo cách nào thì mở tờ khai gần nhất ra xem, hoặc đối chiếu bảng tỷ lệ sàn khấu trừ.
Khoản 2 Điều 6 còn liệt bảy khoản không được trừ. Ba khoản dưới đây không liên quan tới hình thức thanh toán, nhưng chủ hộ vẫn ghi vào chi phí đều đều:
| Khoản | Được trừ không |
|---|---|
| Tiền lương chủ hộ tự trả cho mình, cho thành viên trong hộ | Không, trừ khoản đóng bảo hiểm bắt buộc |
| Xe ô tô và tài sản đăng ký tên cá nhân | Không, trừ khi đăng ký với mục đích kinh doanh vận tải, du lịch |
| Đất ở và công trình phục vụ sinh hoạt trên đất | Không |
Thiếu chứng từ là mất ba đường, không phải một
Một khoản 6 triệu trả tiền mặt mất chi phí được trừ, và mất luôn khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào theo Điều 26 Nghị định 181/2025. Đường thứ ba nằm ở khoản 16 Điều 23 cùng nghị định: số thuế giá trị gia tăng không được khấu trừ đó cũng không được tính vào chi phí, nên nó không quay lại cứu bạn ở đâu cả.
Một hoá đơn 6 triệu chưa thuế, thuế suất 10%, trả tiền mặt: mất 600.000 đồng thuế giá trị gia tăng đầu vào, và 6 triệu đó không được trừ khi tính thu nhập chịu thuế. Doanh nghiệp đang ở thuế suất 17% thì phần thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp thêm hơn một triệu nữa. Một lần trả tiền mặt cho tiện, mất hơn 1,6 triệu.
Mua chịu chưa trả tiền thì vẫn được trừ, tới ngày trả tiền mặt là hết
Điểm c3 khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025 xử đúng tình huống hàng mua chịu: khoản từ 05 triệu mà tới thời điểm ghi nhận chi phí chưa thanh toán thì vẫn được tính vào chi phí được trừ.
Phần lớn người đọc dừng ở đó và yên tâm. Câu sau mới là câu có hiệu lực: khi thanh toán mà không có chứng từ không dùng tiền mặt thì phải kê khai điều chỉnh giảm chi phí, vào kỳ tính thuế phát sinh việc thanh toán bằng tiền mặt. Ghi công nợ không phải lối thoát, nó chỉ là hoãn. Cơ chế đòi lại đó, bài về phí sàn Shopee mổ kỹ hơn.
Phía thuế giá trị gia tăng có một nhánh hẹp, và hẹp thật: điểm g khoản 2 Điều 26 Nghị định 181/2025 cho hàng hoá, dịch vụ mua trả chậm, trả góp mà chưa đến hạn thanh toán theo hợp đồng thì vẫn được khấu trừ. Nhánh này có từ bản gốc của Nghị định 181/2025, không phải quy định mới. Cái mới là Nghị định 144/2026/NĐ-CP viết lại điểm g, thêm vế: đã điều chỉnh giảm rồi mà sau đó có chứng từ thì được khai khấu trừ lại vào kỳ có chứng từ.
⛔ Nhánh này chỉ cho mua trả chậm, trả góp. Nó không phủ mọi khoản chưa tới hạn trả.
Mốc 05 triệu không hồi tố về đầu năm 2025
Điểm b khoản 1 Điều 24 Nghị định 320/2025 tách riêng quy định chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt ở điểm c khoản 1 Điều 9: phần lớn nghị định áp từ kỳ tính thuế năm 2025, riêng quy định này áp từ ngày nghị định có hiệu lực, tức 15/12/2025.
⚠️ Nhưng "không bị đo bằng mốc 05 triệu" không có nghĩa là "an toàn". Một khoản chi tiền mặt 8 triệu hồi tháng 3/2025 vẫn bị đo bằng quy định đang có hiệu lực lúc đó. Cái mốc mới không với ngược về được, thế thôi.
Thứ tự rà
Mở sổ chi ra, lọc theo lần thanh toán chứ không theo hoá đơn, lấy mọi khoản từ 05 triệu trở lên. Doanh nghiệp cắt từ 15/12/2025, hộ kinh doanh cắt từ 05/3/2026. Hộ đang nộp theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu thì đóng file lại, việc này không phải của bạn.
Gộp theo ngày và người bán. Cùng nhà cung cấp, cùng một ngày, cộng lại vượt 05 triệu là dính.
Rồi đối chiếu từng khoản còn lại với chứng từ ngân hàng, và đọc kỹ loại chứng từ: uỷ nhiệm chi, séc, thẻ ngân hàng, chuyển tiền qua tài khoản thanh toán thì được; giấy nộp tiền mặt vào tài khoản người bán thì không, dù nó nằm ngay trong sao kê. Chỗ này mất nhiều nhất, vì nhìn qua sao kê thì hai thứ giống hệt nhau.
Cuối cùng tách riêng nhóm mua chịu chưa trả tiền. Nhóm này đang hợp lệ, nhưng ngày trả tiền mới là ngày quyết định, nên đánh dấu lại để đừng trả tiền mặt vào đúng khoản đã ghi nhận chi phí.
Lọc xong mà ra một nắm khoản 5 đến 20 triệu không có uỷ nhiệm chi, gửi file sang đây. Người mở file là người nghe máy.