Một đơn giá 500.000 đồng. Khách bấm mã giảm giá, trả 450.000 đồng. Nhìn trên sao kê, con số giống hệt ví dụ mã giảm giá do sàn phát: khách trả ít hơn giá niêm yết đúng 50.000 đồng. Nhưng lần này file đối soát không có dòng nào ghi sàn bù lại phần chênh, vì mã này do chính shop tạo ra, sàn không trả thay đồng nào.
Mã giảm giá do shop tự tạo có tính vào doanh thu không? Không, phần đã giảm không tính. Doanh thu kê khai của đơn này là 450.000 đồng, không phải 500.000 đồng, ở cả thuế thu nhập cá nhân lẫn thuế giá trị gia tăng. Kết quả ngược hẳn với mã giảm giá do sàn phát, và ngược vì đúng một lý do: ai trả phần chênh.
Mã giảm giá do shop tự tạo có tính vào doanh thu không: phép thử là ai trả phần chênh
Hai loại mã giảm giá trông giống hệt nhau trên màn hình khách hàng, cùng một dòng chữ "Giảm 50.000 đồng", nhưng đứng sau chúng là hai người trả tiền khác nhau.
Mã do sàn phát: sàn lấy ngân sách của mình bù lại phần khách được giảm, người bán vẫn nhận đủ 500.000 đồng, chỉ khác là 50.000 đồng trong đó đến từ sàn thay vì đến từ khách. Đây là trợ giá, cộng vào doanh thu, đã tách kỹ ở bài tiền sàn trợ giá có tính vào doanh thu không.
Mã do shop tự tạo: không ai bù. Người bán chỉ nhận đúng 450.000 đồng khách chuyển, không đồng nào khác. Giá bán đã hạ xuống 450.000 đồng thật, không phải hạ trên giấy rồi có người trả thay phần còn lại.
⚠️ Phép thử không nằm ở chỗ bạn bấm tạo mã ở đâu. Cả hai loại mã đều có thể tạo ngay trong công cụ khuyến mãi trên Kênh người bán của Shopee hay TikTok Shop; giao diện tạo mã giống nhau, có khi cùng một màn hình. Câu quyết định luôn là: hết chương trình, tiền chênh lệch đó lấy từ ngân sách của sàn hay trừ thẳng vào tiền bán hàng của bạn? Sàn có đồng tài trợ hay không thường ghi rõ ngay trong mục cài đặt chương trình khuyến mãi, và đó là chỗ cần đọc trước khi bật, không phải đoán theo tên chương trình.
Thuế TNCN: Điều 5 loại trừ đích danh, không cần suy luận
Khoản 1 Điều 5 Nghị định 68/2026/NĐ-CP định nghĩa doanh thu tính thuế TNCN bằng một câu dài, kết ở vế "không bao gồm chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và giá trị hàng bán bị trả lại". Mã giảm giá shop tự tạo rơi vào một trong hai khoản đầu của vế này, tuỳ shop đặt tên chương trình là chiết khấu hay giảm giá; kết quả không đổi, cả hai đều bị loại khỏi doanh thu. Danh sách đủ mười bảy khoản của điều này, và phép thử phân biệt chiết khấu thương mại với chiết khấu thanh toán, hai cái nghe giống mà kết quả ngược nhau, đã có ở bài liên kết trên.
⚠️ Nghị định 68/2026 đã bị Nghị định 141/2026/NĐ-CP sửa một lần, hồi tố về 01/01/2026, nhưng lần sửa đó không đụng tới Điều 5. Câu trích trên vẫn là câu đang có hiệu lực.
Thuế GTGT: Điều 14 khoản 2 Nghị định 181/2025 cho cùng kết quả, khác đường đi
Vế GTGT không đi qua Điều 5, nó đi qua Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 (đã qua ba lần sửa bởi Luật số 90/2025/QH15, Luật số 149/2025/QH15 và Luật số 09/2026/QH16, nhưng phần giá tính thuế liên quan tới chiết khấu ở đây không nằm trong những lần sửa đó) và nghị định hướng dẫn. Khoản 2 Điều 14 Nghị định 181/2025/NĐ-CP:
Trường hợp cơ sở kinh doanh áp dụng hình thức chiết khấu thương mại dành cho khách hàng (nếu có) thì giá tính thuế giá trị gia tăng là giá bán đã chiết khấu thương mại dành cho khách hàng chưa có thuế giá trị gia tăng.
Giá tính thuế là giá đã giảm, không phải giá niêm yết. Mã giảm giá shop tự tạo đúng là một hình thức chiết khấu thương mại theo nghĩa này: giảm ngay tại thời điểm bán, không phải bù sau khi bán. GTGT tính trên 450.000 đồng, không phải 500.000 đồng.
⛔ Nhưng cách tính trên chỉ đứng vững nếu hoá đơn thể hiện đúng mức giảm, không chỉ ghi thẳng 450.000 đồng như thể đó là giá bán từ đầu. Khoản 2 Điều 14 nói về giá đã chiết khấu, tức phải có một giá gốc và một mức chiết khấu đứng cạnh nhau để đối chiếu; hoá đơn không thể hiện được điều đó thì mất luôn căn cứ để nói mình đang áp khoản 2, không phải chuyện phụ đọc cho biết. Cách ghi hoá đơn cho từng đơn hay gộp cả ngày, xem bán trên Shopee có phải xuất hoá đơn cho từng đơn không.
Nghị định 181/2025 đã bị Nghị định 359/2025/NĐ-CP và Nghị định 144/2026/NĐ-CP sửa, nhưng cả hai lần đều không đụng tới Điều 14. Nghị định 359/2025 chỉ thêm một khoản ở Điều 4 và bỏ hai khoản ở Điều 37, Điều 39; Nghị định 144/2026 sửa Điều 4, Điều 9, Điều 23 và điểm g khoản 2 Điều 26.
Bốn con số, hai kịch bản, cùng một đơn giá gốc
| Con số | Mã do sàn phát | Mã do shop tự tạo |
|---|---|---|
| Khách trả | 450.000 | 450.000 |
| Sàn bù | 50.000 | 0 |
| Doanh thu TNCN kê khai | 500.000 | 450.000 |
| Giá tính thuế GTGT | 500.000 | 450.000 |
Khoảng cách 50.000 đồng không biến mất, nó chỉ đổi vị trí. Ở cột trái, đó là tiền sàn bỏ ra và bạn phải khai. Ở cột phải, đó là tiền bạn tự bớt cho khách, và không ai khai thay khoản đó, vì với thuế thì khoản đó chưa từng tồn tại.
Cách đọc đúng trên file đối soát
Mở file đối soát, tìm đúng dòng ghi nhận phần giảm của đơn. Có một dòng riêng ghi số tiền sàn bù thì đó là trợ giá, cộng vào doanh thu. Không có dòng bù nào, chỉ thấy giá bán đã thấp hơn giá niêm yết ngay từ đầu, thì đó là giảm giá của chính shop, doanh thu tính đúng bằng số khách đã trả.
Nhầm hai loại này theo hai hướng đều tốn tiền. Coi mã tự tạo là trợ giá thì khai dư doanh thu, nộp thừa thuế trên khoản chưa từng về tay. Coi mã sàn phát là giảm giá của mình thì khai thiếu, và thiếu sót đó lộ ra ngay khi cơ quan thuế đối chiếu với dữ liệu sàn báo lên, xem kê khai thiếu doanh thu sàn bị phạt bao nhiêu.
Mỗi tháng chúng tôi tách đúng khoản nào là trợ giá, khoản nào là giảm giá của chính shop trên file đối soát của khách trước khi đưa vào tờ khai. Cần một người làm việc đó thì bấm sang trang dịch vụ đối soát.