Hộ kinh doanh thuê nhân viên có phải khấu trừ thuế TNCN không, và mốc 2 triệu đã lên 05 triệu

Hộ kinh doanh thuê nhân viên có phải khấu trừ thuế TNCN không: câu chữ nằm ở đâu

Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 không tự nói ai phải khấu trừ. Điều 6 của luật giao cho Chính phủ quy định "trách nhiệm khấu trừ, khai thay, nộp thay cho người nộp thuế". Luật số 09/2026/QH16 có sửa luật này, nhưng chỉ khoản 1 Điều 7.

Chính phủ trả lời ở khoản 1 Điều 67 Nghị định 253/2026:

Tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập (...) trước khi chi trả các khoản thu nhập cho cá nhân có trách nhiệm thực hiện khấu trừ và nộp số thuế đã khấu trừ của người nộp thuế...

Chữ "cá nhân" ở đó là thứ kéo hộ kinh doanh vào. Và nghĩa vụ có hai vế: điểm a khoản 3 Điều 12 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 bắt người thuộc diện khấu trừ phải khấu trừ, rồi khai và nộp số đã khấu trừ. Trừ tiền của nhân viên rồi giữ lại thì chưa xong việc.

Trừ bao nhiêu thì khoản 2 Điều 67 đẩy sang Chương IV cùng nghị định, nơi có Điều 50. Điều 50 chia người nhận tiền làm hai nhóm theo hợp đồng. Lương cao hay thấp không đổi được nhóm.

Có hợp đồng từ 03 tháng: tính theo biểu luỹ tiến

Người ký hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên thì bên trả khấu trừ theo biểu luỹ tiến từng phần, căn cứ vào thu nhập tính thuế của từng tháng. Người đó ký từ 03 tháng ở nhiều nơi cũng vậy.

Thu nhập tính thuế không phải lương gộp. Điều 8 Luật 109/2025 lấy tổng thu nhập chịu thuế, trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc, rồi trừ giảm trừ gia cảnh ở Điều 10: 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân (186 triệu/năm), và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính cho một người nộp thuế.

Phần còn lại mới đi vào biểu ở khoản 2 Điều 9:

Năm bậc. Bảng bảy bậc có mức 15% và 25% vẫn còn trên nhiều trang là biểu của luật trước.

Bảng dưới chỉ dành cho người có hợp đồng từ 03 tháng. Chưa tính bảo hiểm cho dễ theo dõi; có đóng thì trừ phần người lao động đóng trước khi so:

Nhìn dòng cuối. 10 triệu đầu chịu 5%, ra 500.000 đồng; 14,5 triệu tiếp theo chịu 10%, ra 1.450.000 đồng. Lấy cả 24,5 triệu nhân 10% thì ra 2.450.000 đồng, tức trừ thừa của nhân viên nửa triệu mỗi tháng.

Hai dòng đầu cho thấy người có hợp đồng mà lương dưới mức giảm trừ thì tháng đó không có gì để trừ. Ra 0 thì vẫn phải tính mới biết là 0: mức giảm trừ đổi theo số người phụ thuộc, và tháng nào lương vượt mức đó thì tháng ấy có thuế.

Không hợp đồng hoặc dưới 03 tháng: 10% khi mỗi lần từ 05 triệu

Người đóng gói mùa sale, người livestream theo buổi: shop bán sàn thuê nhiều nhất là nhóm này. Khoản 2 Điều 50 viết:

Tổ chức, cá nhân trả tiền lương, tiền công, tiền thù lao, tiền chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng (...) mà mức chi trả thu nhập từ 05 triệu đồng/lần trở lên thì phải khấu trừ thuế và nộp số thuế đã khấu trừ của cá nhân theo tỷ lệ 10% trên thu nhập trước khi trả thu nhập cho cá nhân.

⛔ Mốc là 05 triệu đồng mỗi lần, không còn 2 triệu. Nhiều hướng dẫn vẫn in mốc 2 triệu. Làm theo là bạn cắt 10% tiền công của người chỉ nhận 3, 4 triệu. Nghị định không bắt làm thế. Câu ngay sau của khoản 2 nói rõ: dưới 05 triệu/lần thì bên trả chỉ được trừ 10% khi cá nhân có yêu cầu.

Áp vào tháng lương ở đầu bài: bạn livestream nhận 6 triệu một buổi, trừ 600.000 đồng và chuyển 5,4 triệu. Ba bạn đóng gói thì tuỳ vào tờ giấy.

⛔ Cùng 8 triệu, có hợp đồng từ 03 tháng thì không bị trừ đồng nào, không có thì bị trừ 800.000 đồng. Có hợp đồng, 8 triệu thấp hơn mức giảm trừ 15,5 triệu nên thu nhập tính thuế bằng 0. Không có hợp đồng, mỗi lần chuyển 8 triệu là một lần chi từ 05 triệu trở lên, phải trừ 10%. Cả năm là 9,6 triệu đồng bị giữ lại, trừ khi người đó nộp cam kết ở mục ngay dưới.

Hợp đồng ở đây là quan hệ lao động thật giữa hai bên, không phải công tắc để tắt thuế. Ký hợp đồng lao động còn kéo theo những nghĩa vụ khác ngoài thuế TNCN mà bài này không bàn tới.

Cam kết để tạm chưa trừ

Người chỉ có thu nhập thuộc diện trừ 10%, mà ước tổng thu nhập chịu thuế cả năm sau giảm trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp, thì được làm bản cam kết gửi bên trả để tạm chưa bị trừ. Với người không có người phụ thuộc, "chưa đến mức" nghĩa là tổng thu nhập chịu thuế cả năm không vượt 186 triệu đồng, đúng bằng mức giảm trừ bản thân nhân 12 tháng. Chữ "chỉ" là điều kiện: người còn nhận lương ở nơi khác thì không thuộc diện này, và bản cam kết của họ không phải căn cứ để bạn khỏi trừ. Cam kết sai thì người ký chịu.

⛔ Nhận cam kết rồi không trừ, hộ vẫn còn việc cuối năm. Khoản 2 viết tiếp: kết thúc năm tính thuế, bên trả thu nhập "vẫn phải tổng hợp danh sách và thu nhập của những cá nhân chưa đến mức khấu trừ thuế" theo mẫu, rồi nộp cho cơ quan thuế. Cất bản cam kết cùng sổ lương ngay khi nhận, vì đến tháng 12 đó là thứ duy nhất để lập danh sách này.

Việc cần làm ngay: mở sao kê tháng này, lọc mọi lần chuyển từ 05 triệu trở lên cho người không có hợp đồng từ 03 tháng. Dòng nào chưa trừ 10% mà không có bản cam kết kèm theo là dòng đang thiếu.

Trừ xong thì khai và quyết toán

Hết năm, phần khấu trừ từ tiền lương, tiền công được quyết toán trên tờ khai 05/QTT-TNCN, mẫu dành cho tổ chức, cá nhân trả thu nhập, ban hành kèm Thông tư 89/2026/TT-BTC. Kỳ tính thuế của tiền lương là năm dương lịch, theo Điều 66 Nghị định 253/2026.

Đừng lấy nhầm 02/QTT-TNCN cùng thông tư. Tờ đó do người làm công tự nộp.

Khoản 5 Điều 67 bắt người nhận tự khai, nộp nếu bên trả chưa khấu trừ. Đừng đọc câu đó thành lối thoát: điểm a khoản 3 Điều 12 Luật Quản lý thuế vẫn đặt việc khấu trừ, khai và nộp lên hộ.

Chủ hộ có phải đóng bảo hiểm cho chính mình không thì xem bài chủ hộ kinh doanh có phải đóng bảo hiểm xã hội không.

Gửi qua Zalo bảng lương và sao kê chuyển khoản ba tháng gần nhất. Chúng tôi đánh dấu từng người đang bị trừ thừa hay trừ thiếu.