Hộ của bạn có giấy phép, doanh thu đã qua 1 tỷ, và bạn nộp thuế theo kỳ. Vậy thì chủ hộ kinh doanh có phải đóng bảo hiểm xã hội không: có, và đã có từ 01/7/2025. Tiền này đóng cho chính bạn, không phải cho người làm thuê, và nó không hiện trên tờ khai thuế nào cả. Thấp nhất 632.500 đồng một tháng. Con số 585.000 đồng bạn gặp khắp nơi đã cũ từ 01/7/2026.
Chủ hộ kinh doanh có phải đóng bảo hiểm xã hội không: có, và luật gọi đích danh
Điểm m khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, hiệu lực 01/7/2025, xếp thẳng vào nhóm tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc:
Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh tham gia theo quy định của Chính phủ.
Vế cuối là vế đẩy sang nghị định, và khoản 2 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP chia làm hai nhóm:
- Điểm a: chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai. Nhóm này đã thuộc diện từ khi luật có hiệu lực.
- Điểm b: chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh không thuộc điểm a, tham gia từ ngày 01 tháng 7 năm 2029.
⛔ Đừng dừng ở con số 2029. Nó chỉ dành cho nhóm không kê khai, và nhóm đó gần như không còn tồn tại.
Bỏ thuế khoán đã kéo gần hết nhóm 2029 lên nhóm hiện tại
Nghị định 158 viết tháng 6/2025, lúc thuế khoán còn tồn tại. Điểm b sinh ra cho những hộ nộp khoán, tức nhóm không kê khai.
Từ 01/01/2026 thì phương pháp khoán không còn. Hộ kinh doanh chuyển sang kê khai, và bộ sổ đi kèm là chuyện đã bàn ở bài bỏ thuế khoán rồi hộ kinh doanh phải giữ sổ sách gì.
⚠️ "Phương pháp kê khai" nghe như việc của công ty có kế toán, nhưng nó là việc bạn đang làm. Hộ kinh doanh chỉ có hai phương pháp: khoán và kê khai. Khoán là được ấn định một mức thuế cố định, không phải nộp tờ khai nào. Kê khai là tự khai doanh thu theo kỳ. Bạn nộp tờ khai quý, tức bạn đang kê khai, tức bạn nằm ở điểm a.
⇒ Có giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, doanh thu đã vượt 1 tỷ và đang nộp thuế theo kỳ thì bạn thuộc nhóm phải đóng bây giờ. Mốc 2029 không phải của bạn.
⚠️ Đây là chỗ suy ra từ hai văn bản chứ không phải một câu viết sẵn: điểm b nhận diện người được hoãn bằng chữ "không thuộc điểm a", và điểm a là nhóm kê khai. Bỏ khoán đi thì vế "không thuộc điểm a" co lại rất nhiều.
⛔ Còn một nhóm mà suy luận trên chưa với tới: hộ có doanh thu năm từ 1 tỷ trở xuống. Nhóm này không phải nộp Thuế GTGT lẫn Thuế TNCN, nên gọi họ là "nộp thuế theo phương pháp kê khai" hay không là câu mà Nghị định 158/2025 không trả lời, và tới hôm nay chưa có hướng dẫn nào của ngành bảo hiểm xã hội trả lời thay. Đang ở dưới 1 tỷ thì đừng tự kết luận theo hướng nào, hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú trước khi đóng hay trước khi bỏ qua. Phần chắc chắn của bài này là dành cho hộ đã vượt 1 tỷ và đang thực nộp thuế theo kỳ.
Bao nhiêu một tháng: 25% trên mức bạn tự chọn
Ba điều khoản ghép lại thành con số.
Khoản 4 Điều 33 Luật 41/2024 định mức đóng cho đúng nhóm điểm m: hằng tháng bằng 3% vào quỹ ốm đau và thai sản cộng 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất. Tổng 25%.
Điểm d khoản 1 Điều 31 cho bạn tự chọn mức tiền lương làm căn cứ đóng, nhưng chặn hai đầu: thấp nhất bằng mức tham chiếu, cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu. Chọn rồi thì phải đóng ít nhất 12 tháng mới được chọn lại.
Khoản 13 Điều 141 nối mức tham chiếu vào một con số có thật: "Khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu quy định tại Luật này bằng mức lương cơ sở." Và khoản 2 Điều 3 Nghị định 161/2026/NĐ-CP chốt: "Từ ngày 01 tháng 7 năm 2026, mức lương cơ sở là 2.530.000 đồng/tháng."
| Căn cứ đóng | Đóng mỗi tháng | |
|---|---|---|
| Mức thấp nhất, bằng 1 lần mức tham chiếu | 2.530.000đ | 632.500đ |
| Mức cao nhất, bằng 20 lần mức tham chiếu | 50.600.000đ | 12.650.000đ |
Đóng ở mức thấp nhất là 7.590.000 đồng một năm.
⚠️ Vì sao khắp nơi ghi 585.000 đồng. Đó là 25% của 2.340.000, tức mức lương cơ sở cũ. Nghị định 161/2026 nâng lên 2.530.000 từ 01/7/2026, nên mọi bài viết trước tháng 7 năm nay đang tính bằng số đã chết. Thấy con số 585.000 hoặc 690.300 đứng như mức hiện hành là biết bài đó chưa cập nhật.
⚠️ Bảng trên là phần bảo hiểm xã hội. Bảo hiểm y tế là luật khác, tính riêng. Bài này không đụng tới.
Đóng bao lâu một lần, và hạn là ngày nào
Vẫn khoản 4 Điều 33, điểm b. Bạn nộp trực tiếp cho cơ quan bảo hiểm xã hội, hoặc nộp qua hộ kinh doanh, doanh nghiệp, hợp tác xã đang tham gia quản lý, theo một trong ba nhịp:
- hằng tháng,
- 03 tháng một lần,
- 06 tháng một lần.
Hạn chót là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng. Chọn nhịp 06 tháng cho quý 1 và quý 2 thì hạn là 31/7.
Nhịp nào cũng đóng chừng ấy tiền. Khác ở chỗ nhịp 06 tháng là 3.795.000đ rơi vào một ngày, còn nhịp tháng là 632.500đ.
Chưa đóng tháng nào thì món nợ đang lớn dần
Luật có hiệu lực 01/7/2025. Chưa đóng đồng nào từ đó tới giờ thì khoản đang treo không biến mất theo thời gian, nó cộng lại.
Khoản 1 Điều 40 Luật 41/2024 xử hành vi chậm đóng bằng hai vế: buộc đóng đủ số tiền chậm đóng, cộng 0,03% mỗi ngày tính trên số tiền chậm đóng và số ngày chậm. Khoản 2 thêm xử phạt vi phạm hành chính. Điều 41 dành cho hành vi trốn đóng, cùng mức 0,03% một ngày nhưng vế xử lý nặng hơn: xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Phần đau không nằm ở 0,03%. Nó nằm ở vế đầu: mười bốn tháng chưa đóng ở mức sàn là 8.855.000 đồng phải nộp một lần, chứ không phải được xoá vì đã lỡ.
Đặt cạnh tiền thuế thì đây không phải khoản nhỏ
Lấy một hộ bán hàng hoá, doanh thu năm 1,2 tỷ, nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu.
| Khoản | Cách tính | Một năm |
|---|---|---|
| Thuế GTGT | 1,2 tỷ × 0,8% | 9.600.000đ |
| Thuế TNCN | (1,2 tỷ − 1 tỷ) × 0,5% | 1.000.000đ |
| Bảo hiểm xã hội, mức thấp nhất | 632.500đ × 12 | 7.590.000đ |
Tỷ lệ Thuế GTGT ở đây là 0,8% chứ không phải 1%, vì Nghị định 174/2025/NĐ-CP giảm 20% mức tỷ lệ phần trăm cho hộ tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu khi xuất hoá đơn, và mức giảm đó còn hiệu lực tới hết 31/12/2026.
Bảo hiểm xã hội ở mức sàn đã bằng gần ba phần tư tiền thuế. Cách tính hai dòng thuế phía trên, gồm cả chuyện hai sắc thuế không cùng gốc tính, nằm ở bài bán hàng trên Facebook có phải nộp thuế không.
Thuế đi theo doanh thu. Bảo hiểm xã hội thì không. Tháng ế vẫn đóng đủ. Xếp nó cạnh tiền mặt bằng, đừng xếp cạnh tiền hàng.
Lên công ty thì nghĩa vụ này không mất đi
Lên công ty không cắt được khoản này, nhưng cách tính thì đổi hẳn, và chỗ rẽ là bạn có nhận lương từ công ty hay không.
- Không hưởng lương: rơi vào điểm n khoản 1 Điều 2, người quản lý doanh nghiệp không hưởng tiền lương. Điểm d khoản 1 Điều 31 áp cho cả điểm m lẫn điểm n, nên bạn vẫn tự chọn mức và vẫn đóng 25% như cũ.
- Có hưởng lương: bạn thành người lao động hưởng lương của chính công ty mình, và không còn quyền chọn mức. Mức đóng tính trên tiền lương thật, theo khoản 1 Điều 33, và có thêm phần của người sử dụng lao động.
Các mặt khác của việc chuyển đổi thì có bài riêng: hộ kinh doanh bán sàn khi nào nên lên công ty.
Bạn đóng từ bao giờ, và bao nhiêu
Chưa có giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh thì điểm m không chạm tới bạn. Nhưng đã có rồi thì không rút lui được bằng cách để mặc tờ giấy đó: nghĩa vụ gắn vào việc có đăng ký, không gắn vào việc bạn có nhớ tới nó hay không.
Còn mức đóng thì chọn một lần rồi phải sống với nó ít nhất 12 tháng. Đây là chỗ dễ hối nhất: đang mùa lãi, chọn mức cao cho sau này lương hưu khá hơn, tới tháng thứ ba doanh thu tụt thì vẫn phải đóng đủ ở mức đã chọn cho hết mười hai tháng. Chọn mức sàn rồi nâng sau bao giờ cũng dễ hơn chọn cao rồi muốn hạ.
Thấp nhất 632.500 đồng. Ghi vào cột chi phí cố định trước khi đóng file này lại.
Đang tính lại chi phí cố định cho năm nay mà không biết khoản này xếp vào đâu, gọi rồi đọc doanh thu năm ngoái.