Thuê KOC livestream có phải khấu trừ thuế không, và cát-xê là nhóm thu nhập nào

Thuê KOC livestream có phải khấu trừ thuế không: cát-xê là tiền thù lao

Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (đã được Luật số 09/2026/QH16 sửa, nhưng chỉ ở khoản 1 Điều 7, không đụng Điều 3 dẫn dưới đây) chia thu nhập của một cá nhân thành nhiều nhóm, và hai nhóm hay bị lẫn vào nhau nằm ở hai khoản khác nhau của Điều 3.

Khoản 1 là thu nhập từ kinh doanh: bán hàng, cung cấp dịch vụ, làm đại lý, môi giới, hợp tác kinh doanh với tổ chức.

Khoản 2 là thu nhập từ tiền lương, tiền công, và điểm b của khoản này viết:

Tiền thù lao, các khoản lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền dưới mọi hình thức.

Một buổi livestream trả cát-xê cố định, không xuất hoá đơn, không gắn với việc KOC có đăng ký kinh doanh hay không, rơi đúng vào chữ "tiền thù lao" này, tức khoản 2 Điều 3. Điều 67 dưới đây chỉ mở cửa miễn cho khoản 1, không mở cho khoản 2.

Khoản 4 Điều 67 chỉ miễn cho thu nhập kinh doanh

Điều 67 Nghị định 253/2026/NĐ-CP là điều nói ai phải khấu trừ. Khoản 1 đặt trách nhiệm lên "tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập" nói chung, trước khi trả tiền. Khoản 4 sau đó mở một cửa miễn:

Các loại thu nhập không thực hiện khấu trừ thuế, khai thuế thay, nộp thuế thay, bao gồm: a) Thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú, trừ thu nhập từ hoạt động kinh doanh thông qua chủ quản nền tảng thương mại điện tử... hợp tác kinh doanh với tổ chức... thực hiện hoạt động môi giới ký hợp đồng với tổ chức.

⛔ Cửa miễn này chỉ mở cho thu nhập kinh doanh, tức khoản 1 Điều 3. Nó không có một chữ nào nói về tiền lương, tiền công. Cát-xê livestream đã xếp vào khoản 2 ở mục trên, nên nó không bao giờ chạm tới cửa miễn này, dù chủ shop có nghĩ khoản tiền đó "giống hoa hồng" tới đâu.

Bao nhiêu thì trừ nằm ở Điều 50 khoản 2 cùng nghị định, đúng điều đã áp cho nhân viên thời vụ:

Tổ chức, cá nhân trả tiền lương, tiền công, tiền thù lao, tiền chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng... mà mức chi trả thu nhập từ 05 triệu đồng/lần trở lên thì phải khấu trừ thuế... theo tỷ lệ 10% trên thu nhập trước khi trả.

8 triệu cát-xê, không hợp đồng, một lần chi từ 05 triệu trở lên: trừ 800.000 đồng, KOC nhận 7.200.000 đồng. Con số và cách tính giống hệt bài hộ kinh doanh thuê nhân viên có phải khấu trừ thuế TNCN không, vì cùng một điều luật áp cho cả hai.

Dưới 05 triệu một lần thì bên trả chỉ được trừ khi KOC yêu cầu, không bắt buộc. Và KOC có thể nộp bản cam kết nếu chỉ có nguồn thu này và ước cả năm chưa tới mức phải nộp thuế. Cách làm nằm đủ ở bài trên, không nhắc lại.

Ba cách trả tiền, ba luật khác nhau

Shop trả tiền cho người lên hình bằng ba cách, và mỗi cách một luật khác quyết định ai phải đứng ra trừ.

1. Trả trực tiếp, cát-xê cố định mỗi buổi. 8 triệu ở đầu bài là ví dụ này: tiền thù lao, khấu trừ 10% theo Điều 50, như vừa tính.

2. KOC chạy chương trình tiếp thị liên kết ngay trên sàn, hưởng hoa hồng theo % đơn hàng. TikTok Shop hoặc Shopee tự trả thẳng qua ví của KOC, và sàn đã khấu trừ trước khi tiền tới tay theo cơ chế nền tảng. Shop không phải tính toán gì thêm với khoản này; cách sàn khấu trừ, gồm cả phần thuế GTGT đi kèm bên cạnh phần thuế TNCN, nằm đủ ở bài làm tiếp thị liên kết TikTok Shop có bị trừ thuế không.

3. KOC có hộ kinh doanh hoặc công ty riêng, xuất hoá đơn dịch vụ quảng cáo, livestream cho shop. Khoản này là thu nhập kinh doanh, khoản 1 Điều 3. Loại hình của shop, tức bên trả tiền, quyết định phần còn lại.

Khi hoá đơn xuất hiện: hộ trả tiền khác công ty trả tiền

Nếu KOC xuất hoá đơn cho dịch vụ họ cung cấp, khoản chi đó đứng ngoài Điều 50: nó là thu nhập kinh doanh, và cửa miễn ở khoản 4 Điều 67 lại có chỗ để mở. Nhưng khoản 4 chỉ giữ nguyên mệnh đề trừ cho "hợp tác kinh doanh với tổ chức" và "môi giới ký hợp đồng với tổ chức", đúng câu đã trích ở mục trên. Chữ "tổ chức" ở đây không tình cờ.

Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Điều 2 khoản 1 điểm a, liệt kê người nộp thuế:

Tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân, cá nhân kinh doanh là người nộp thuế...

Bốn nhóm đứng song song, không nhóm nào lồng trong nhóm nào, và hộ kinh doanh nằm ở một nhóm riêng, tách khỏi tổ chức. Nghị định 253/2026 dùng đúng cách chia đó: câu "hợp tác kinh doanh với tổ chức" và "môi giới ký hợp đồng với tổ chức" ở khoản 4 Điều 67 không có chữ nào nói tới hộ kinh doanh trả tiền, nên nó không kéo được một hộ vào diện phải khấu trừ.

⛔ Nhưng cửa miễn này chỉ mở sau khi hoá đơn đã về tay, không phải khi KOC hứa miệng sẽ xuất. Chưa có hoá đơn thì chưa có gì chứng minh đây là thu nhập kinh doanh, và mặc định vẫn rơi vào Điều 50: khấu trừ 10% như bình thường. Shop của bạn đứng tên hộ kinh doanh, KOC nói có đăng ký kinh doanh, trả tiền theo hình thức hợp tác hoặc môi giới: chỉ khi hoá đơn đã nằm trong tay bạn thì mới thôi khấu trừ, không phải từ lúc nghe KOC nói vậy. Shop đứng tên công ty thì dù có hoá đơn, nghĩa vụ khấu trừ vẫn còn, ở thuế suất dòng dịch vụ môi giới, khai trên mẫu 01/XSBHDCMG-CNKD ban hành kèm Thông tư 89/2026/TT-BTC.

Chứng từ phải đưa lại cho KOC

Trừ tiền rồi thì không dừng ở đó. Điều 27 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 định nghĩa:

Chứng từ điện tử là chứng từ thu thuế, phí, lệ phí hoặc chứng từ khấu trừ thuế ở dạng dữ liệu điện tử do cơ quan quản lý thuế hoặc tổ chức có trách nhiệm khấu trừ thuế cấp cho người nộp thuế bằng phương tiện điện tử.

Bên đã khấu trừ phải cấp cho KOC một chứng từ khấu trừ, để họ dùng khi quyết toán thuế cuối năm nếu tổng thu nhập của họ chưa tới mức phải nộp và cần xin hoàn lại phần đã bị trừ.

Việc cần làm trước khi chuyển khoản buổi tới

Mở lại tin nhắn chốt cát-xê: có hợp đồng dịch vụ từ 03 tháng, hay chỉ thoả thuận từng buổi? Phần lớn hợp tác ngắn hạn rơi thẳng vào mức 10%. Hỏi KOC có xuất hoá đơn không: có thì xét thêm loại hình của shop mình theo mục trên, chưa có thì cứ theo Điều 50. Shop đứng tên công ty thì kiểm thêm một chỗ: hợp đồng ghi rõ đây là quan hệ hợp tác kinh doanh hay môi giới không, vì chữ ghi trong hợp đồng là căn cứ, không phải cách hai bên tự hiểu với nhau.

Buổi livestream gần nhất, bạn còn giữ tin nhắn chốt cát-xê và hoá đơn (nếu KOC có xuất) không? Gửi qua Zalo, chúng tôi đọc và nói luôn khoản đó đang rơi vào nhóm nào.