Shop lớn dần, doanh thu năm nay đã hơn hẳn năm ngoái, và đâu đó bạn nghe rằng tới một mức nào đó thì phải lên công ty. Hộ kinh doanh bán sàn khi nào phải lên công ty?
Câu trả lời ngắn, và nó làm nhiều người ngạc nhiên: gần như không có mốc nào bắt buộc cả. Không có mốc doanh thu nào buộc hộ kinh doanh phải chuyển thành doanh nghiệp, và mốc 10 lao động mà rất nhiều bài còn nhắc thì đã bị bỏ từ năm 2021.
Nên câu hỏi đáng hỏi không phải là "khi nào bị bắt", mà là "khi nào ở lại làm hộ bắt đầu đắt hơn lên công ty". Bài này chỉ ra hai mốc giả hay bị chép lại, mốc thật ở 3 tỷ mà nội dung của nó khác hẳn tên gọi, và phép so cụ thể cho người bán sàn.
Không có mốc doanh thu nào bắt buộc hộ kinh doanh lên công ty
Đây là hiểu nhầm phổ biến nhất, và nó lan rộng vì mốc 3 tỷ đồng được nhắc rất nhiều trong năm 2026.
Nghị quyết 198/2025/QH15 về cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân khuyến khích hộ kinh doanh chuyển thành doanh nghiệp, kèm theo ưu đãi để việc đó hấp dẫn hơn. Khuyến khích và bắt buộc là hai chuyện khác nhau, và trong nhóm văn bản đang có hiệu lực thì không có văn bản nào đặt ra một mức doanh thu mà vượt qua là phải đóng hộ để mở công ty.
Hộ kinh doanh doanh thu 5 tỷ, 10 tỷ một năm vẫn là hộ kinh doanh hợp pháp, miễn là làm đủ nghĩa vụ thuế và sổ sách của mức doanh thu đó. Cái thay đổi theo doanh thu là khối lượng nghĩa vụ, không phải tư cách pháp lý.
Mốc 10 lao động đã bỏ từ năm 2021, nhưng vẫn bị chép lại
Mốc này có thật, nhưng nó đã chết từ lâu.
Quy định hộ kinh doanh sử dụng từ 10 lao động trở lên phải đăng ký thành lập doanh nghiệp nằm ở Nghị định 78/2015/NĐ-CP. Nghị định 01/2021/NĐ-CP thay thế nghị định đó và không giữ lại quy định này. Việc đăng ký hộ kinh doanh hiện nay theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hiệu lực từ 01/7/2025, và ở đó cũng không có trần lao động nào.
Nghĩa là hộ kinh doanh thuê 15 người, 30 người đều không vi phạm gì, và không vì số lao động mà buộc phải lên công ty. Nghĩa vụ đi kèm số lao động là nghĩa vụ bảo hiểm xã hội và hợp đồng lao động, và nghĩa vụ đó có từ người đầu tiên chứ không đợi tới người thứ mười.
Nếu bạn đọc một bài ghi rằng quá 10 lao động là phải lên doanh nghiệp, bài đó đang dẫn một nghị định hết hiệu lực từ 5 năm trước.
Có đúng một ràng buộc về tư cách vẫn còn, nhưng nó đi theo hướng ngược lại: cá nhân và thành viên hộ gia đình chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trong phạm vi toàn quốc, theo Nghị định 168/2025. Nó chặn việc mở thêm hộ, không ép việc lên công ty. Bán cả Shopee lẫn TikTok Shop thì doanh thu cộng chung hay tính riêng nói kỹ vì sao ràng buộc đó lại quan trọng với người bán nhiều kênh.
Mốc 3 tỷ là thật, nhưng nó không bắt bạn đổi tư cách
Mốc 3 tỷ đồng doanh thu năm có thật và đáng để ý. Chỉ là nội dung của nó khác hẳn cái tên mà người ta hay gán cho nó.
Hộ có doanh thu trên 3 tỷ đồng một năm bắt buộc nộp thuế thu nhập cá nhân trên thu nhập tính thuế, không còn được chọn cách nộp theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu. Kéo theo đó là bộ sổ đầy đủ: sổ doanh thu, sổ chi tiết doanh thu chi phí, sổ chi tiết hàng hoá, sổ chi tiết tiền. Bốn quyển thay vì một, và phải theo dõi được cả giá vốn. Bỏ thuế khoán rồi hộ kinh doanh phải giữ sổ sách gì xếp từng bộ sổ theo cách nộp thuế.
Chỗ đáng nghĩ nằm ở đây: lý do lớn nhất khiến người ta ở lại làm hộ là "làm hộ nhẹ hơn". Qua mốc 3 tỷ thì phần nhẹ đó biến mất gần hết. Bạn vẫn phải theo dõi chi phí, vẫn phải giữ chứng từ đầu vào, vẫn phải dựng giá vốn, tức là đang làm gần đúng công việc của một công ty nhỏ mà không có những thứ mà công ty được hưởng.
Nói cách khác, mốc 3 tỷ không bắt bạn lên công ty. Nó chỉ làm cho lập luận ở lại yếu đi rất nhiều.
Với người bán Shopee và TikTok Shop, phép so nằm ở phí sàn
Đây là chỗ bài toán của người bán sàn khác hẳn bài toán của một cửa hàng mặt phố, và cũng là chỗ các bài hướng dẫn chung không chạm tới.
Hộ nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu thì tính trên doanh thu gộp, tức giá trị đơn hàng trước khi trừ bất cứ khoản nào. Phí cố định, phí thanh toán, phí dịch vụ theo chương trình, phần vận chuyển người bán chịu, hoa hồng tiếp thị liên kết: không khoản nào được trừ ra trước khi áp tỷ lệ. Tỷ lệ theo từng nhóm ngành nghề nằm ở sàn trừ bao nhiêu phần trăm thuế của người bán.
Công ty thì nộp thuế thu nhập doanh nghiệp trên lợi nhuận, và toàn bộ khối phí sàn kia là chi phí được trừ, miễn có chứng từ.
Khoảng cách giữa hai cách tính đó tỷ lệ thuận với hai thứ: phí sàn chiếm bao nhiêu phần trăm doanh thu, và biên lợi nhuận của bạn mỏng đến đâu. Shop bán hàng biên dày, ít chạy quảng cáo, ít dùng chương trình của sàn thì khoảng cách nhỏ. Shop biên mỏng, đẩy mạnh tiếp thị liên kết và các gói dịch vụ của sàn thì khoảng cách lớn, và lớn rất nhanh.
Một điều chỉnh cho công bằng: hộ có doanh thu từ trên ngưỡng miễn tới 3 tỷ được chọn nộp trên thu nhập tính thuế thay vì theo tỷ lệ. Chọn cách đó thì hộ cũng trừ được chi phí, và khoảng cách với công ty hẹp lại đáng kể. Đổi lại là phải giữ bộ bốn sổ, và đã chọn thì phải giữ nguyên cách tính trong hai năm liên tục.
Nên phép so đúng không phải "hộ hay công ty", mà là ba cửa: hộ nộp theo tỷ lệ, hộ nộp theo thu nhập, và công ty. Cửa thứ hai là cửa hay bị bỏ quên nhất.
Thuế suất bên công ty: 15% và 17%
Nếu hình dung của bạn về thuế doanh nghiệp vẫn là con số 20% thì hình dung đó đã cũ hơn một năm.
Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, hiệu lực từ 01/10/2025, chia ba bậc:
| Tổng doanh thu năm | Thuế suất |
|---|---|
| Không quá 3 tỷ đồng | 15% |
| Trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng | 17% |
| Trường hợp còn lại | 20% |
Doanh thu làm căn cứ xếp bậc là tổng doanh thu của kỳ tính thuế liền kề trước đó, không phải doanh thu của chính năm đang tính.
Và với công ty doanh thu thấp còn một lớp nữa ở phía trên bậc 15%, nhưng lớp đó chỉ miễn thuế thu nhập doanh nghiệp chứ không miễn giá trị gia tăng, khác hẳn cách ngưỡng hoạt động bên hộ: công ty bán sàn doanh thu dưới 1 tỷ được miễn thuế gì.
Bốn thứ đổi ngay hôm bạn thành công ty
Chuyển đổi không phải chỉ là đổi cái biển. Bốn thứ dưới đây đổi ngay, và đều là thứ chạm vào việc hằng ngày:
- Sàn thôi khấu trừ nộp thay. Nghĩa vụ khấu trừ nộp thay đặt lên giao dịch của hộ và cá nhân kinh doanh. Thành công ty rồi thì phần thuế đó quay về bạn tự khai, tự nộp, đúng kỳ.
- Ngưỡng 1 tỷ đổi nội dung. Bên hộ, dưới ngưỡng là miễn cả giá trị gia tăng lẫn thu nhập cá nhân. Bên công ty, dưới ngưỡng chỉ miễn thu nhập doanh nghiệp, còn giá trị gia tăng vẫn nộp đủ. Cùng con số 1 tỷ, hai nội dung khác nhau, xem ngưỡng 1 tỷ tính trên doanh thu sàn ghi nhận hay tiền về tài khoản.
- Chế độ kế toán đổi khung. Hộ theo Thông tư 152/2025. Công ty siêu nhỏ theo Thông tư 58/2026, và bộ sổ ở đó do tổ hợp nộp thuế quyết định, xem chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ theo Thông tư 58.
- Chứng từ đầu vào thành điều kiện, không còn là thứ nên có. Muốn trừ chi phí thì phải có chứng từ hợp lệ cho khoản đó. Đây là chỗ khó nhất với shop nhập hàng không lấy được hoá đơn, và nó nên được giải quyết trước khi chuyển đổi chứ không phải sau.
Điểm 4 là điểm hay bị đánh giá thấp nhất. Lợi thế lớn nhất của công ty là được trừ chi phí, mà lợi thế đó chỉ có thật đúng bằng phần chi phí bạn chứng minh được.
Miễn thuế 3 năm: có thật, nhưng không tự động
Đây là con bài được nhắc nhiều nhất khi khuyên hộ lên công ty, và cũng là chỗ cần đọc kỹ nhất.
Nghị quyết 198/2025/QH15 cho miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 03 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu, với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nghị định 20/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành.
Nhưng ưu đãi này có điều kiện loại trừ, và điều kiện đó rơi thẳng vào tình huống hộ chuyển lên công ty: ưu đãi không áp dụng khi người đại diện theo pháp luật đã kinh doanh tại cơ sở vừa giải thể trong vòng 12 tháng.
Trình tự bạn chọn để chuyển đổi vì vậy không phải chuyện thủ tục thuần tuý. Hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp về đúng trường hợp của mình trước khi làm thủ tục chấm dứt hộ, chứ đừng đóng hộ xong mới hỏi. Thứ tự này không đảo ngược được.
Tự kiểm trong mười lăm phút
- Cộng doanh thu gộp luỹ kế từ đầu năm, đủ mọi kênh, rồi đặt cạnh hai mốc: 1 tỷ và 3 tỷ. Đây là con số quyết mọi thứ còn lại.
- Tính phí sàn chiếm bao nhiêu phần trăm doanh thu gộp trong ba tháng gần nhất. Lấy tổng các khoản sàn trừ chia cho tổng giá trị đơn hàng.
- Ước biên lợi nhuận thật sau khi trừ giá vốn và phí sàn. Hai con số ở bước 2 và 3 là hai con số quyết định phép so hộ với công ty, chứ không phải doanh thu.
- Kiểm mình đang nộp thuế theo tỷ lệ hay theo thu nhập. Đang nộp theo tỷ lệ mà biên mỏng thì cửa đáng xem trước tiên là chuyển sang nộp theo thu nhập, không nhất thiết phải lên công ty.
- Rà chứng từ đầu vào của sáu tháng gần nhất. Bao nhiêu phần trăm số hàng nhập có chứng từ hợp lệ. Con số này quyết định lợi thế trừ chi phí của công ty là thật hay chỉ trên giấy.
- Đếm số lao động đang thuê rồi kiểm hợp đồng và bảo hiểm xã hội. Việc này phải làm dù ở lại hộ hay lên công ty, và nó không liên quan tới mốc 10 người.
Làm hết sáu bước mà thấy phí sàn cao, biên mỏng, chứng từ đầu vào đầy đủ và doanh thu đang tiến tới 3 tỷ thì đó là lúc phép tính nghiêng hẳn về phía công ty. Còn thiếu chứng từ đầu vào thì việc đầu tiên là vá chỗ đó, vì chuyển đổi trong tình trạng ấy là bỏ đi đúng cái lợi thế mình vừa đi tìm.
Còn ai làm phần sổ sách sau khi chuyển đổi thì nhà bán sàn khi nào nên thuê kế toán ngoài có bốn dấu hiệu khá rõ.
Đang phân vân giữa ở lại hộ và lên công ty, cứ gửi file đối soát vài tháng gần nhất rồi gọi kể tình hình. Cuộc gọi đầu miễn phí, và người nghe máy là người trực tiếp làm sổ.