Công ty bán sàn tiêu hủy hoặc thanh lý hàng tồn và hàng hết hạn thì chi phí được trừ và thuế GTGT xử lý thế nào?

Công ty bán sàn tiêu hủy hoặc thanh lý hàng tồn và hàng hết hạn thì chi phí được trừ và thuế GTGT xử lý thế nào: so ba đường

Chi phí hủy hàng hết hạn của công ty bán sàn: được trừ nhờ điểm nào

Hàng hết hạn thì Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 (đã sửa bởi Luật 09/2026/QH16, nhưng không sửa Điều 9) không nhắc chữ nào. Khoản 2 Điều 9 điểm m cấm trừ khoản chi không tương ứng với doanh thu tính thuế, trừ các khoản ở điểm b khoản 1. Hàng đem đổ không tạo ra doanh thu, nên chi phí hủy chỉ được trừ nhờ điểm b9 khoản 1: "một số khoản chi phục vụ sản xuất, kinh doanh nhưng chưa tương ứng với doanh thu phát sinh trong kỳ theo quy định của Chính phủ".

Phần "quy định của Chính phủ" nằm ở Điều 9 khoản 2 điểm i7 Nghị định 320/2025/NĐ-CP (đã sửa bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP, không đụng điều này). Nó kể đúng loại hàng của bạn: hàng tồn kho hư hỏng do thay đổi quá trình sinh hoá tự nhiên, hàng lạc hậu mốt, lạc hậu kỹ thuật, lỗi thời, hàng hết hạn sử dụng, hàng không còn giá trị sử dụng, hàng không đủ điều kiện lưu thông do luật chuyên ngành, và cả nguyên liệu, vật tư, linh kiện không còn nhu cầu sử dụng.

Chi phí hủy hàng ở điểm này gồm hai phần: giá trị hàng hủy theo giá vốn (trừ phần trích lập dự phòng nếu có), và chi phí liên quan đến hoạt động hủy hàng như thuê đơn vị xử lý, vận chuyển ra bãi. Hai điều kiện đi kèm nằm ở lời dẫn của khoản 2, và thiếu một là mất khoản chi: lô hàng phải có hoá đơn, chứng từ (điểm b khoản 1) và có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt với khoản thanh toán từng lần từ 05 triệu đồng (điểm c khoản 1). Lô nhập bạn trả tiền mặt 06 triệu một lần thì khoản mua đó đã không được trừ từ lúc mua, nên đem hủy cũng không trừ được. Xem chi tiền mặt bao nhiêu thì không được tính vào chi phí. Hộ kinh doanh chịu luật khác, xem hàng hư hết hạn tiêu hủy của hộ kinh doanh bán online.

Công ty bán mỹ phẩm trên sàn có 3.000 hộp kem hết hạn, giá vốn bình quân 40.000 đồng, tức 120.000.000 đồng. Thuê đơn vị tiêu hủy hết 3.000.000 đồng, có hoá đơn. Chi phí được trừ là 123.000.000 đồng. Thuế TNDN giảm bằng số đó nhân thuế suất: 24.600.000 đồng ở mức 20%, 20.910.000 đồng ở mức 17%, 18.450.000 đồng ở mức 15%. Điều 10 Luật 67/2025 chia ba mức theo tổng doanh thu của kỳ tính thuế liền trước: 15% cho doanh thu không quá 03 tỷ đồng, 17% cho trên 03 tỷ đến 50 tỷ đồng, 20% là mức chung.

Dự phòng giảm giá hàng tồn kho: đừng trừ hai lần

Công thức trích và hồ sơ của khoản dự phòng này xem công ty bán sàn có phải trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho không.

Công ty đã trích dự phòng giảm giá cho lô hàng thì phần đó được trừ ở kỳ trích, nên điểm i7 chỉ cho trừ giá vốn sau khi bớt phần dự phòng. Cũng ví dụ trên: kỳ trước công ty trích đúng quy định 30.000.000 đồng dự phòng cho lô kem. Khi hủy, chi phí được trừ là 120.000.000 trừ 30.000.000, còn 90.000.000, cộng 3.000.000 phí hủy, bằng 93.000.000 đồng.

Trích thừa thì mất phần thừa. Điều 10 khoản 5 Nghị định 320/2025 loại phần trích lập dự phòng không đúng quy định của pháp luật về trích lập dự phòng, trong đó gọi tên dự phòng giảm giá hàng tồn kho.

Thuế GTGT khi tiêu hủy hàng tồn: đầu vào còn khấu trừ, không có đầu ra

Về đầu vào, Điều 14 khoản 1 điểm a Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 (đã sửa bởi Luật 90/2025, 149/2025 và 09/2026) cho khấu trừ toàn bộ thuế đầu vào của hàng dùng cho kinh doanh hàng chịu thuế, kể cả thuế đầu vào không được bồi thường của hàng chịu thuế bị tổn thất. Điều 14 không có điểm nào buộc điều chỉnh giảm thuế đã khấu trừ khi hàng sau đó bị hủy. Điều 23 khoản 1 Nghị định 181/2025/NĐ-CP (đã sửa bởi Nghị định 359/2025 và 144/2026, không sửa khoản này) thêm một điều kiện cho phần tổn thất: phải có đầy đủ hồ sơ, tài liệu chứng minh. Lập một bộ hồ sơ duy nhất, dùng được cho cả thuế TNDN lẫn thuế GTGT.

Về đầu ra, Điều 7 khoản 1 điểm c chỉ kể hàng dùng để trao đổi, tiêu dùng nội bộ, biếu, tặng, cho là phải tính thuế theo giá hàng cùng loại. Tiêu hủy không nằm trong danh sách đó, nên không có hoá đơn bán và không có thuế đầu ra.

Còn một chỗ dễ đếm hai lần. Điều 9 khoản 2 điểm l Luật 67/2025: thuế GTGT đầu vào đã được khấu trừ thì không được tính vào chi phí. Chi phí hủy chỉ lấy giá vốn chưa thuế. Ngược lại, thuế đầu vào không được khấu trừ thì theo Điều 14 khoản 1 điểm e Luật 48/2024 được tính vào chi phí tính thuế TNDN, trừ thuế của hàng mua không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

Thanh lý hàng tồn: hoá đơn và thuế GTGT tính trên giá bán thực thu

Thanh lý hàng tồn là bán hàng. Thuế GTGT tính trên giá bán chưa thuế (Điều 7 khoản 1 điểm a Luật 48/2024), hoá đơn lập khi chuyển giao quyền sở hữu, kể cả chưa thu tiền (Điều 9 khoản 1 Nghị định 254/2026/NĐ-CP). Thanh lý chỉ dành cho hàng còn bán được: cận hạn, lỗi mốt, tồn lâu. Hàng đã quá hạn sử dụng hay không đủ điều kiện lưu thông thì đi đường tiêu hủy, đúng nhóm mà điểm i7 nêu.

Lấy lại 3.000 hộp kem, nhưng lần này còn hạn dùng ngắn và bán thanh lý cho đại lý giá 15.000 đồng một hộp, tổng 45.000.000 đồng chưa thuế. Thuế GTGT tính trên 45.000.000 đồng, không phải trên giá vốn 40.000 đồng hay giá niêm yết cũ. Giá vốn 120.000.000 đồng vẫn là chi phí, và vẫn cần hoá đơn mua cùng chứng từ thanh toán như bất kỳ lô hàng nào.

Hủy: chi phí 123.000.000 đồng, tiền về 0. Thanh lý: doanh thu 45.000.000 đồng, chi phí 120.000.000 đồng, thu nhập tính thuế giảm 75.000.000 đồng, và có 45.000.000 đồng tiền mặt. Lỗ trên sổ của đường thanh lý ít hơn 48.000.000 đồng, nhưng đường đó chỉ mở cho hàng còn bán được.

Đem tặng thì vẫn phải lập hoá đơn dù không thu đồng nào (Điều 4 khoản 1 Nghị định 254/2026), và thuế đầu ra tính theo giá hàng cùng loại tại thời điểm tặng (Điều 7 khoản 1 điểm c Luật 48/2024). Công ty "xin tặng cho nhân viên cho đỡ phí" vẫn có một khoản thuế GTGT phải kê.

Việc cần làm trước khi hủy hoặc thanh lý lô hàng

Nghị định 320/2025 chỉ viết rằng doanh nghiệp phải lưu giữ và cung cấp đầy đủ hồ sơ liên quan cho thanh tra, kiểm tra. Nó không liệt kê loại hồ sơ nào và không có mẫu biên bản. Tôi làm năm bước sau:

· Đối chiếu số lượng: lô hủy phải khớp sổ kho và nhập xuất tồn. Hàng gửi kho sàn thì lấy số lượng từ báo cáo của sàn, không tự đếm lại, xem hàng gửi kho Shopee, kế toán ghi nhận và xuất hoá đơn thế nào. Sàn làm hỏng hoặc thất lạc rồi đền tiền thì tách đôi: giá vốn là chi phí, tiền đền là một khoản thu riêng, xem tiền đền bù hàng hoàn bị mất có tính vào doanh thu không. · Chụp ảnh hàng và hạn dùng trước khi bỏ, có ngày và mã lô. · Lập biên bản ghi ngày hủy, mã hàng, số lượng, giá vốn, lý do, người chứng kiến. · Giữ hoá đơn và chứng từ thanh toán của lô nhập và của đơn vị xử lý. · Tách dự phòng nếu đã trích: ghi rõ số đã trích để phần chi phí hủy chỉ còn phần chưa trừ.

Cách hạch toán doanh thu và phí sàn của công ty nằm ở công ty bán Shopee, TikTok Shop hạch toán doanh thu và phí sàn thế nào.

Thanh lý máy móc, laptop, kệ kho thì đi đường khác với hàng tồn: công ty bán sàn thanh lý tài sản cố định thì hoá đơn, thuế GTGT và TNDN xử lý thế nào.

Gửi sổ nhập xuất tồn và danh sách hàng cần xử lý sang đây. Tôi mở file, tách lô nào đủ hoá đơn và chứng từ thanh toán, lô nào trượt mốc 05 triệu, rồi tính lại thuế theo từng đường hủy, thanh lý hay tặng.